अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग कूटनीतिक सम्झौताको सम्भावना रहेको बताइरहेका बेला अमेरिकी सेनाले सोमबार इरानको कश्म टापुमा आक्रमण गरेको छ।
अमेरिकाले पछिल्ला केही सातादेखि इरानमाथि सीमित सैन्य कारबाही गर्दै आएको भए पनि ती आक्रमण सार्वजनिक नगरी गोप्य राखेको अमेरिकी अधिकारीहरूको भनाइ छ।
मंगलबार हुने अमेरिकी संसदीय निर्वाचनपछि इरानसँग पुनः पूर्णस्तरको युद्ध सुरू हुने सम्भावना नरहेको संकेत ट्रम्पले गरेकै बेला पछिल्लो आक्रमण भएको हो।
सोमबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अमेरिकाले जितिसकेको दाबी गरेका थिए।
‘इरानसँग हाम्रो युद्ध भएको थियो। हामीले जित्यौं,’ उनले भने, ‘हामीले महिनौंदेखि कुनै लडाइँ नगरेकाले त्यसलाई युद्ध नै भन्न मिल्छ कि मिल्दैन, मलाई थाहा छैन।’
तर ट्रम्पको यस्तो अभिव्यक्तिका बीच अमेरिकी सेनाले इरानमाथि सीमित स्तरका सैन्य आक्रमण जारी राखेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।
सोमबार कश्म टापु आसपास विस्फोटका घटना भएको विवरण सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका थिए।
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार ती आक्रमणको उद्देश्य इरानलाई स्ट्रेट अफ हर्मुजमा व्यावसायिक जहाजमाथि आक्रमण गर्ने क्षमता प्रयोग गर्नबाट रोक्नु भएको अमेरिकी पत्रिका द वाल स्ट्रिट जर्नलले लेखेको छ। उनीहरूले यसलाई रक्षात्मक कारबाहीका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
अमेरिकी विमानमाथि क्षेप्यास्त्र प्रहार
अधिकारीहरूका अनुसार सोमबारको एउटा घटनामा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (आइआरजिसी) ले अमेरिकी लडाकु विमानमाथि सतहबाट आकाशमा प्रहार गर्ने क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको थियो।
अमेरिकी विमानले आत्मरक्षाका लागि जवाफी कारबाही गरेको उनीहरूले बताएका छन्।
त्यस्तै अर्को घटनामा कश्म टापुबाट प्रहार गरिएको इरानी क्षेप्यास्त्रलाई अमेरिकी सेनाले बीचमै रोकेको एक अमेरिकी अधिकारीले बताएका छन्। उक्त क्षेप्यास्त्र व्यावसायिक जहाजलाई लक्षित गरी प्रहार गरिएको उनको दाबी छ।
यसअघि युद्धका क्रममा अमेरिकाले आफ्ना आक्रमण सार्वजनिक रूपमा घोषणा गर्ने गरेको थियो। तर पछिल्लो समय भने उसले यस्ता कारबाहीबारे औपचारिक जानकारी दिएको छैन।
एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार ठूलो स्तरको सैन्य कारबाही पुनः सुरू गर्ने कुनै संकेत नदिन अमेरिकाले पछिल्ला आक्रमण गोप्य राखिरहेको छ।
एक अमेरिकी अधिकारीले भने प्रशासनले क्षेत्रीय क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सेनामाथिका खतरालाई निरन्तर सम्बोधन गरिरहेको बताएका छन्।
रणनीतिक महत्त्वको टापु कश्म
कश्म टापु हर्मुजको मुखमा अवस्थित छ। यो क्षेत्र विश्वको ऊर्जा व्यापारका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
टापुमा इरानको ठूलो भूमिगत क्षेप्यास्त्र केन्द्र, नौसैनिक अखडा र पानी प्रशोधन गर्ने प्रमुख केन्द्र छ।
अमेरिकाले यसअघि पनि इरानसँगको युद्धका विभिन्न चरणमा कश्म टापुलाई निशाना बनाएको थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूले यस टापु कब्जा गर्ने सम्भावनाबारे समेत छलफल गरेको बताइएको छ।
हर्मुजबाट विश्वको ठूलो परिमाणमा तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने भएकाले यस क्षेत्रमा हुने कुनै पनि सैन्य गतिविधिले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार र समुद्री व्यापारमा प्रभाव पार्न सक्छ।
इरान भन्छ– अब निर्णय अमेरिकाको हातमा
इरानले भने युद्ध अन्त्यका लागि हुने सम्भावित सम्झौतामा आफ्नो अडान स्पष्ट रहेको बताएको छ।
इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले सोमबार तेहरानमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै सम्झौता गर्ने वा नगर्ने निर्णय अब अमेरिकाको हातमा रहेको बताए।
‘अब निर्णय गर्ने पालो अमेरिकाको हो,’ उनले भने, ‘हाम्रा माग स्पष्ट र पारदर्शी रूपमा प्रस्तुत गरिसकेका छौं। इरानका माग उचित र तार्किक छन्।’
इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खमेनीसहित अन्य अधिकारीहरूले अमेरिकाले पुनः युद्ध सुरू गरे मध्यपूर्वभित्र र बाहिर पनि जवाफी कारबाही गर्ने चेतावनी दिँदै आएका छन्।
निर्वाचनपछि ठूलो सैन्य कारबाहीको तयारी?
ट्रम्पले केही सातादेखि अमेरिकी निर्वाचनपछि इरान विरूद्ध पुनः व्यापक सैन्य कारबाही हुन सक्ने बताउँदै आएका छन्।
अमेरिकी सरकारका वरिष्ठ अधिकारीहरूबीच थप हवाई आक्रमण गर्ने वा नगर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ। ट्रम्प समक्ष आर्थिक प्रतिबन्ध थप कडा पार्ने र इरानको व्यापारमाथिको नाकाबन्दी विस्तार गर्नेलगायत विकल्प पनि प्रस्तुत गरिएको बताइएको छ।
द वालस्ट्रिट जर्नलका अनुसार सेन्टकमका प्रमुख एडमिरल ब्राड कुपरले गत साता ह्वाइट हाउस पुगेर ट्रम्पलाई इरानसँगको द्वन्द्वबारे जानकारी गराएका थिए।
अमेरिकी सेनाले सम्भावित ठूलो सैन्य कारबाहीका लागि पछिल्ला साताहरूमा मध्यपूर्व क्षेत्रमा थप क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली र युद्ध सामग्री पठाएको पनि बताइएको छ।
जर्नलले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै निर्वाचनलगत्तै छोटो तर तीव्र सैन्य कारबाही हुन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर अमेरिकाले खाडी मुलुकहरूलाई तयारी अवस्थामा रहन भनिसकेको जनाएको छ।
यसरी ट्रम्पले एकातिर इरानसँग सम्झौताको सम्भावना रहेको बताइरहेका छन् भने अर्कोतिर अमेरिकी सेनाले सीमित आक्रमण जारी राखेको छ। निर्वाचनपछि अमेरिका कुन बाटोमा अघि बढ्छ भन्ने विषयले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारलाई प्रभावित गर्ने देखिन्छ।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको)
